Tafelen tussen de regels
Kerstmaal
Onlangs las ik, voor de tweede keer, De Correcties van Jonathan Franzen. Deze keer voor één van mijn leesclubs. En het is overduidelijk: deze roman zit bomvol eetscènes. Franzen gebruikt maaltijden, restaurants, eetgewoonten en koken als symbolen voor macht en controle, liefde, familierelaties, identiteit, culturele verschillen etc. Zo zit de familie Lambert (waar deze roman om draait) heel vaak met elkaar aan tafel. Samen eten zou een gevoel van eenheid en samenzijn moeten creëren. Maar dat is in deze familie ver te zoeken: helaas zijn de maaltijden vaak een bron van ergernis en ruzie. Eten geeft hier juist de emotionele distantie aan tussen de familieleden, en de onopgeloste conflicten. Moeder Enid heeft al haar hoop gevestigd op het "laatste" kerstmaal om het plaatje (in haar hoofd) van het ideale gezinnetje te behouden. Jammer genoeg is ook dit kerstfeest een bron van conflict en misverstand.
Controle en macht
Romanpersonages gebruiken eten vaak om controle uit te oefenen over anderen. Moeder Enid gebruikt haar kookkunsten om haar liefde voor het gezin tot uiting te brengen, maar dit is ook een vorm van controle, om de anderen te kunnen 'managen'. Niet voor niets krijgt ze het voortdurend aan de stok met haar dochter Denise (oh ironie: een bekende chefkok), die haar moeder de beslissende rol in de keuken steeds ontneemt. Vader Alfred raakt, onder invloed van zijn Parkinson, steeds meer de controle over zijn bevende handen kwijt, waardoor eten steeds moeilijker wordt; dit symboliseert zijn verval en verlies van waardigheid/ onafhankelijkheid.
En wat te denken van de vreselijke scène waarin zoon Chip als klein jongetje urenlang gedwongen aan tafel moet blijven om zijn bord leeg te eten? Waarbij moeder Enid (weer) een kwalijke rol speelt:
"Chipper hield zijn mond. Zijn ogen dwaalden steeds weer over zijn bord, maar hij was niet vooruitziend geweest en er lag niets dan rampspoed op het bord. [..] Enid stak een mes in de nijdig-gele buik van de ananas. Ze concludeerde dat Chip net zijn vader was - hij had trek en je kon niets aan hem kwijt. Hij veranderde eten in schande. Een stevige maaltijd bereiden en die dan begroet zien worden met omstandige walging, de jongen werkelijk zien kokhalzen boven zijn havermout aan het ontbijt: dat schoot Enid in het verkeerde keelgat."
Dan de hilarische scène van Chip (als volwassen man) in de supermark. Werkloos, zonder geld en mislukt in alles wil hij toch iets bijdragen aan de lunch met zijn ouders. In de supermarkt steelt hij een zalmfilet :
"[..] stopte de zalm flink ver in zijn leren jack, onder zijn trui, stopte de trui bij zijn broek in en ging weer staan.[..]Chip deed twee stappen en de zalm, die behoorlijk zwaar was, ontsnapte aan zijn trui en bedekte één onzeker moment zijn geslacht, als een schaambuidel.[..] Chip legde zijn hand op zijn kruis. De bengelende filet voelde aan als een koele, volle luier. Hij plaatste hem weer tegen zijn maagstreek en stopte de trui steviger in, ritste zijn jack tot de hals dicht en stapte doelbewust naar de watdanook. Naar de zuivelafdeling."
Correcties
De titel van deze roman duidt op de manier waarop de personages proberen hun (gezins-)levens, liefdes, hun financiën of familie te corrigeren. Eten als motief past hier prima in, omdat de karakters steeds weer proberen hun (emotionele) problemen te corrigeren door middel van eetrituelen. Wat helaas keer op keer jammerlijk mislukt.
Samen eten is altijd heel gezellig, maar niet bij Jonathan Franzen!
Maar ook deze keer weer enorm genoten van dit (ook heel grimmig-grappige) boek.
Lieve groet,
Madeleine
De Correcties - Jonathan Franzen ISBN 978 90 446 10628
Ned. Vert. : Lameris/ Baardman/ Groenenberg
Reacties
Een reactie posten