Geproefd & gelezen: Taiwan Travelogue

 Het 'echte' eten van Taiwan

Onlangs won de Taiwanese schrijfster Yáng Shuãng-zi met dit boek de International Booker Prize. Het verhaal wordt gebracht als een soort reisdagboek van de (fictieve) Japanse auteur Aoyama Chizuko. Zij is uitgenodigd door de Japanse koloniale autoriteit om een reis te maken naar hun (toenmalige) kolonie Taiwan. Met de achterliggende opdracht hierdoor mee te werken aan de imperialistische agenda. Maar Chizuko heeft hier helemaal geen zin in. In plaats van op stap te gaan met de haar toegewezen gids, kiest ze er liever voor het eiland, en vooral het Taiwanese eten, te verkennen met de van het eiland afkomstige Chizuru, door haar Chi-chan genoemd. Chizuko heeft namelijk altijd ontzettend honger en is erop belust om zoveel mogelijk authentiek Taiwanees eten te proeven en te ontdekken. Er ontstaat gaandeweg een bijzondere band tussen de twee vrouwen, maar toch houdt Chizuru voortdurend afstand. 

Koloniale blik

Natuurlijk is de echte schrijfster van het verhaal Shuãng-zi, al lijkt het alsof het in het Japans geschreven verhaal van Chizuko door haar is 'vertaald' in het Mandarijn. Met deze vorm wordt heel erg gespeeld, zie bijvoorbeeld de vele 'editor/ translator notes' e.d. achterin die dit idee ondersteunen. 

Shuãng-zi schreef dit boek dus in het heden, terwijl het verhaalt speelt rond 1940. Hoewel het dus eigenlijk gaat om een 'historische' roman, is er wel duidelijk sprake van een anti-koloniale blik. Chizuko wil graag het authentieke Taiwan leren kennen, heeft zogenaamd een 'open blik', maar toch springt ze weinig subtiel om met vooral de gevoelens van haar gids Chi-chan. Mijns inziens wordt haar nogal naïeve manier van doen, zeker in het begin, wel heel erg dik aangezet. Chizuko is en blijft een 'Mainlander', een onderdeel van kolonisator Japan; Taiwan en de Taiwanese keuken is voor haar vooral iets 'exotisch'. Haar blik blijft die van een Japanse. De haar toegewezen 'officiële' gids Mishima wijst haar op een bepaald moment terecht: 

"And yet, the way in which you talk about the island's  falvors does not sound to me like you are appreciating them for being delicious, but more for being exotic, as one might appreciate a rare animal."

Watertanden

Elk hoofdstuk in dit boek is genoemd naar een bepaald gerecht, waarnaar Chizuko en Chi-san vervolgens op zoek gaan. En de beschrijvingen van al die gerechten zijn om van te watertanden! 

"The treat we'd brought for the train ride was called bèh-á-tsienn, literally "wheat pancakes", which Chi-chan told me were a street food dish originally from Fújian. [...] These bèh-á-tsienn pancakes were made by first pouring one layer of dough into round, palm-sized pans and heating it slowly; after the dough rose and turned golden, it was loaded with a generous serving of unrefined sugar, peanut powder, and sesame powder; the whole pancake was then folded in half and removed from the pan, and the delicious semicircle was cut into triangular slices."

Maar eten is dus veel meer dan lekker eten alleen, in deze roman. Het is een manier om de Taiwanese cultuur, geschiedenis en de koloniale geschiedenis te begrijpen. Het heeft te maken met culturele identiteit: Chizuko probeert immers door het eten toegang te krijgen tot de voor haar vreemde Taiwanese cultuur. En voor Chi-chan zijn bepaalde gerechten verbonden met haar persoonlijke geschiedenis en haar Taiwanese identiteit. En eten laat sociale verschillen zien; voedsel is verbonden met klasse, koloniale status en discriminatie. Chizuko denkt dat ze Taiwan kan leren kennen door het te 'proeven', maar een cultuur kun je niet zomaar 'consumeren'. Eten maakt heel goed zichtbaar hoe ingewikkeld de relatie is tussen kolonisator en gekoloniseerde, tussen liefde en macht, bewondering en toe-eigening. 

ILFU Exploring Stories

Op 26 september a.s. ga ik naar Exploring Stories (onderdeel van het ILFU). Daar zal ook Yáng Shuãng-zi komen vertellen over haar boek. Ik ben heel benieuwd. 

Lieve groet,

Madeleine

Taiwan Travelogue - Yáng Shuãng-zi      ISBN 978 191 6751 651

ILFU.com/festival