Tandenjager
"Het werd kouder, het begon weer te sneeuwen, hij werd ingesloten door mistbanken waarin de kruinen van bomen wortelden. De vlokken legden zich te ruste op zijn hoofd, smolten weg. Ondenkbaar dat het ooit lente zou zijn, sterker: ergens lente wás - hoe pasten er zoveel werelden in deze ene? In het oosten deemsterde het al. Waar was hij? Ergens op de woeste grond. Onland. De winterstormen hadden bataljons van berkenbomen geveld - ze lagen over elkaar heen als botten in een massagraf, allemaal in dezelfde richting wijzend als die waarin nog rechtstandige bomen wezen."
Massagraven en over elkaar liggende doden, daar weet hoofdpersoon Vos Jacobsz alles van af. Hij schuimt de slagvelden in Europa af, waar de napoleontische oorlog heeft gewoed, om lijken te beroven van hun tanden (had jij ooit van 'tandenjagers' gehoord, ik nog nooit). Hij verkoopt die tanden aan chirurgijnen (en soms ook aan een smid) die er kunstgebitten van maken. Op een dag vindt hij een bijzonder fraai gebit in de mond van de gevallen D'Isenbard en besluit hij dit gebit voor zichzelf te houden. Want, oh ironie, Vos heeft zélf een bijzonder slecht gebit waarmee hij nauwelijks kan eten. Met een gruwelijk en nogal pijnlijk procédé zet tandarts Ashcroft dit gebit over in de mond van Vos. Daarmee begint als het ware een nieuw leven voor hem.
Wie is Vos?
Vos komt uit een straatarm gezin; hij is de zoon van Jacoba, een vrijgevochten vrouw (een 'heks'), die ooit keukenmeid was op een groot landgoed. Zij leert hem schrijven en goede boeken lezen, plant daarmee ook het zaadje van verlangen naar een beter leven in hem. Vos meent dat hij de bastaardzoon is van de baron. Hij heeft een hekel aan zijn eigen vader, de man van Jacoba:
"Pa schudde meewarig het hoofd, en Vos zag vernedering in zijn ogen: de vingerafdrukken van meesters die meer namen dan gaven, van zielenherders die op zijn zondigheid hadden gehamerd, van mede-verschoppelingen die hem gekleineerd hadden. Waarom verzette hij zich niet? Die koekeloeris durfde niet eens zijn eigen zoon te slaan, laat staan de baron het hoofd te klieven."
Een goed gebit is een teken van geld, van hoge afkomst. Met het gebit van D'Isenbard in zijn mond en dankzij de lessen van zijn moeder, baant Vos (of Jacobi Fox zoals hij zich noemt) zich een weg naar boven in de maatschappij. Naar een plek waar hij naar eigen idee (want zoon van een baron, denkt hij) 'recht' op heeft. Vos heeft mooie praatjes, maar toch merkt hij gaandeweg dat hij nooit helemaal wordt geaccepteerd door de elite; hij is voortdurend bang door de mand te vallen. Vos is een vechter, een overlever, iemand aan wie je af en toe een hekel hebt, maar die ook medelijden opwekt.
Markiezin
Dan ontmoet Vos Margaux, een rijke markiezin met een al even mooi gebit als het zijne. Zij sleurt hem mee in een liefdesverhouding, in een wereld van luxe en verleiding. Er is iets raadselachtigs aan haar; hoewel ze een stuk ouder moet zijn dan Vos, oogt ze nog steeds stralend jong (waarmee het boek ook een 'gothic' trekje krijgt). Dan blijkt Margaux de vroegere vriendin te zijn van Amadeo, oftewel Adam D'Isenbard, jawel, dezelfde waar Vos de tanden van in de mond heeft. Gek genoeg heeft deze Amadeo zich juist onttrokken aan de (hoge) soiale laag waartoe hij behoorde, en is als gewoon soldaat op het slagveld gestorven. Het verhaal heeft een mijns inziens ingenieuze plot, waar ik verder niet te veel over loslaat (want spoiler alert).
Gelaagd
Tandenjager is niet alleen stilistisch gezien een prachtig boek, het is ook super actueel en raakt aan veel thema's : sociale ongelijkheid, klassenschaamte, zoeken naar identiteit, ambitie (en de prijs daarvan), de waarde van mensenlevens. Het is een historische roman, maar ook een avonturenverhaal, een brievenroman, een gothic novel en een schelmenroman. Een gelaagd, rijk en vooral betoverend boek, zeer de moeite waard!
Op naar een volgend boek van Auke Hulst,
Madeleine
Tandenjager - Auke Hulst ISBN 978 90 263 5577 6
Reacties
Een reactie posten